Een tevredenheidsonderzoek gedaan in het onderwijs… en nu?

Veel onderwijsorganisaties doen eens per jaar of eens per twee jaar een medewerkertevredenheidsonderzoek (MTO). Soms heet het een betrokkenheids-, werkbelevings- of werkgelukonderzoek, maar het doel is hetzelfde: inzicht krijgen in hoe medewerkers hun werk ervaren.

Waar krijgen zij energie van? Wat gaat goed en wat kan beter?

Zo’n meting levert waardevolle inzichten op. Op schoolniveau geeft het aanknopingspunten om de werkbeleving te verbeteren. Op bestuursniveau laat het verschillen zien tussen scholen. Dat wordt pas echt interessant wanneer je verder kijkt dan één meting. Wat maakt dat de ene school structureel beter scoort, niet alleen op een MTO, maar ook op verzuim, verloop, financiën en onderwijskwaliteit?

Toch zien we in de praktijk dat het met deze data in beeld vaak stopt. Of dat scholen er heel verschillend mee omgaan. Soms is de opvolging vrijblijvend, soms ontbreken heldere verwachtingen vanuit het bestuur en soms ontbreekt simpelweg het gevoel van urgentie.

Een MTO is een middel, geen doel

In de praktijk lopen scholen niet vast op het meten zelf, maar op wat daarna komt. Vaak wordt er een sessie van anderhalf uur georganiseerd. De resultaten worden gedeeld, er worden samen een paar acties bedacht en daarna gaat iedereen weer door met de orde van de dag. Niet omdat de meting niet deugt, maar omdat een gezamenlijke aanpak voor opvolging ontbreekt.

Het gevolg is dat acties los blijven staan en het MTO langzaam naar de achtergrond verdwijnt. Zonde, want juist na de meting zit de echte waarde. Een MTO is geen doel op zich, maar een middel om te werken aan behoud en inzetbaarheid van personeel en zo aan goed onderwijs.

Verschillende tools

Veel scholen werken met verschillende instrumenten en platforms om medewerkersfeedback, betrokkenheid en werkbeleving in beeld te brengen. Elke aanbieder met een uniek instrument. Afhankelijk van wat je ermee wil en waarom je meet, kun je kiezen wat het beste past. Ik heb zelf goede ervaringen met  de benchmark van Klassewerkplek, met “slimme gesprekken” van BCS HR Software (voorheen Pleek.co) en met het werkbeleving onderzoek en de gebruiksvriendelijke dashboards Realise - a Schouten & Nelissen Company 

Deze middelen leveren waardevolle inzichten en vormen een goed vertrekpunt. Tegelijkertijd zien we dat de echte uitdaging zelden zit in het instrument zelf, maar in hoe scholen de stap maken van uitkomst naar verbetering in het dagelijks werk.

Van inzicht naar regie

De sectorrapportages van de PO-Raad laten al jaren zien dat personeelstekorten, werkdruk en duurzame inzetbaarheid structurele thema’s zijn in het primair onderwijs. Juist daarom is de vraag wat scholen doen met MTO-uitkomsten urgenter dan ooit. Teams herkennen zich meestal wel in de uitkomsten van een MTO, maar voelen zich vaak geen eigenaar van de opvolging. Zonder eigenaarschap blijft het een top-down verhaal dat zelden beklijft.

Werkdruk is daarbij vaak geen kwestie van inzet, maar van hoe werk is ingericht en welke keuzes structureel worden gemaakt.

Juist daar ligt de sleutel om MTO-uitkomsten te vertalen naar echte verbetering.

Data als startpunt, niet als eindpunt

Een MTO is altijd een beginpunt en wordt krachtiger wanneer je de uitkomsten naast andere beschikbare data legt. Veel scholen beschikken al over waardevolle aanvullende informatie, zoals verzuim- en verloopcijfers, kosten voor vervanging en inhuur, openstaande vacatures, ouder- en leerling tevredenheid en cijfers over onderwijskwaliteit.

Door deze data samen te bekijken ontstaat een completer en holistischer beeld. Scholen die op meerdere indicatoren onder gemiddeld scoren, hebben vaak een gezamenlijke uitdaging. Juist daar ligt veel potentie. Niet door harder te werken of nog een programma toe te voegen, maar door samen met medewerkers te verdiepen waar energie lekt, hoe werkdruk wordt ervaren en wat er nodig is om het werk behapbaar te maken.

De medewerkersreis als kompas

Om die verdieping mogelijk te maken, werken wij met de medewerkersreis. Die laat zien hoe medewerkers hun werk ervaren in verschillende fases: van instroom tot doorstroom en uitstroom. Thema’s als werkdruk, samenwerking, autonomie en ontwikkeling worden concreet doordat ze gekoppeld worden aan momenten in de dagelijkse praktijk.

De medewerkersreis helpt om samenhang te zien, patronen te herkennen en concreet te maken waar knelpunten en kansen liggen. Het is een praktisch hulpmiddel om samen te bepalen waar je na een MTO echt het verschil kunt maken in de werkbeleving.

Van inzicht naar verbetering met Design Thinking

De medewerkersreis laat zien waar het schuurt. Design Thinking helpt om te bepalen wat je daarmee doet. Niet als theoretisch model, maar als een manier om met teams te vertragen, te verdiepen en gerichte keuzes te maken.

In de praktijk werken wij met vier stappen:

1. Richting bepalen

2. Ontdekken

3. Samen ontwerpen

4. Verschil maken

Deze werkwijze helpt teams om samen één tot drie focuspunten te kiezen, prioriteiten te stellen en bewuste keuzes te maken. Niet alles tegelijk, maar gericht verbeteren. Met regie bij het team en steun van directie en HR.

Wat deze aanpak oplevert

Wat deze aanpak oplevert, zien we terug in betere gesprekken over wat er echt speelt, meer eigenaarschap in teams, minder losse acties en meer samenhang. Verbeteringen die worden herkend en gedragen. Daarmee draagt het bij aan behoud van medewerkers, kwaliteit van het onderwijs en continuïteit van de organisatie.

Goed werk ontstaat niet vanzelf. Dat ontwerp je samen.

Hebben jullie recent een MTO of Klassewerkplek-meting gedaan en zoek je naar hoe je hier met teams echt vervolg aan geeft?

Wij begeleiden scholen en besturen in projectvorm, interim of via training. Een belangrijk onderdeel daarvan is dat teams en leidinggevenden leren om zelf op deze manier te werken. Zodat een MTO geen jaarlijks ritueel is, maar een startpunt voor structurele verbetering.

Wil je eerst meer lezen over onze aanpak?

Neem dan een kijkje op onze website www.CoLab-Design.nl of download de flyer waarin we onze werkwijze en mogelijkheden kort en overzichtelijk toelichten.